قوامى رازى شرف الشعراء امير بدر الدّين قوامى خبّاز رازى از شاعران معروف نيمه‌ى اول قرن ششم هجرى است كه به مواعظ و حكم و مناقب خاندان رسالت شهرت دارد . لقب « خبّاز » او از آن جهت رايج بود كه در اوايل حال ، نانوايى مىكرد ، و دكان خبّازى داشته است و تخلّص او به « قوامى » به جهت نام قوام الدّين طغرايى كه ممدوح او بوده گرفته شده است . قوامى از شاعرانى است كه تاريخ تولد و وفات و چگونگى دوران كودكى و بزرگى و شرايط رشد و تعليم و تربيت وى معلوم نيست . تذكره‌هاى قديمى شرح حال مناسبى از او نمىدهند و تنها به بيان عظمت شاعر مىپردازند . اولين بار نامش در كتاب « النقض » « 1 » آورده شده كه مؤلف وى را در رديف شعراى شيعه قرار مىدهد . به نظر مىرسد چون شاعر در سال 512 هجرى به خدمت قوام الدّين راه يافته و در آن زمان به برنايى خود اشاره كرده است ، بايد ولادتش در اواخر قرن پنجم باشد . و چون صاحب النقض ( م 560 ه ) از او ياد كرده بايد وفاتش قبل از اين تاريخ باشد . قوامى مردى شيعى مذهب بود و در آثارش اشعار زيادى در منقبت خاندان رسالت ( ع ) و رثاى آنان ديده مىشود . قوامى در شعر مقام والايى داشت و شعرش از روانى و حلاوت خاصى برخوردار است و غالبا مشتمل بر مضامين اخلاقى و پند و موعظه مىباشد . او شعر را در خدمت تبليغ عقيده و دعوت به خداپرستى و اثبات عدل و ترغيب به آخرت قرار داده است . آنچه كه باعث شهرت و رونق قوامى در مجامع تشيع شده ، صراحت كلامى است كه درباره شرايط امامت از قبيل نص و علم و عصمت داشته است . قوامى كلام منظوم خود را در خدمت تبليغ مذهب قرار داده است . و چون روى سخنش با عامه مردم است لذا شعرش از لفظ پردازى خالى است . قوامى علاوه بر قصيده به تغزل نيز پرداخته است . مهمترين قصيده‌اش در رثاى سيد الشهداء مىباشد . قصايدى نيز در موعظت و حقانيت مذهب اثنى عشرى ، عدل خداى تعالى ، امامت ائمه اثنى عشرى ، مدح خاتم الانبياء ( ص ) ، توحيد و ستايش دارد . در مورد آثارش متأسفانه فقط مقدار قابلى شعر به جا مانده و ديوانش از بين رفته است . اما آنچه امروز در دسترس است اشعار و ابيات پراكنده‌اى است كه در جنگها و مجموعه‌هاى خطى ديده مىشود و يك نسخه خطى كه در كتابخانه « بريتيش ميوزيوم لندن » موجود است و مرحوم مينوى از آن عكسبردارى نموده و به ايران آورده است ، مشتمل بر 3359 بيت مىباشد . « 2 » - * - رثاى سيّد الشّهدا ( ع ) : روز دهم ز ماه محرّم به كربلا * ظلمى صريح رفت بر اولاد مصطفى ( ص ) هرگز مباد روز چو عاشور در جهان * كان روز بود قتل شهيدان به كربلا آن تشنگان آل محمد اسيروار * بر دشت كربلا به بلا گشته مبتلا

--> ( 1 ) - كتاب النقض موسوم به « بعض مثالب النواصب فى نقض بعض فضائح الروافض » تأليف نصير الدّين ابى الرشيد عبد الجليل بن الحسين القزوينى مىباشد . ( 2 ) - النقض ؛ ص 224 و 232 . مقدمه ديوان قوامى رازى . تاريخ ادبيات ايران ؛ ج 2 ، ص 697 .